«بازخوانی ملکه عدالت و مفهوم تعادل با تاکید بر مباحث مشاوره فلسفی»

مقالات آماده انتشار

نوع مقاله : علمی پژوهشی

نویسنده

محمد حسن یعقوبیان قمشه

استادیار گروه فلسفه و کلام اسلامی، دانشگاه شهید مطهری، تهران، ایران.

10.22067/epk.2026.100384.1571

چکیده

مسئله اصلی این پژوهش، بازخوانی ملکه عدالت در اخلاق فلسفی در جهت بازیابی مفهوم تعادل با تاکید بر مباحث مشاوره فلسفی است که فلسفه‌ای با رویکرد انضمامی و برای زندگی است. روش به کار رفته، توصیفی_تحلیلی است که ابتدا به توصیف مفهوم اعتدال در فرهنگ یونانی و سپس تقریر آن در فرهنگ اسلامی پرداخته تا به تحلیل مفهوم تعادل در بُعد فردی و اجتماعی می‌رسد. یافته‌ها حاکی است که دو تقریر افلاطونی و ارسطوئی از اعتدال وجود دارد که با انتقال به فرهنگ اسلامی به تفسیرهای سه‌گانه اخلاقی با خوانش حدّ وسط ارسطوئی، عرفانی ناظر به تعادل اسمائی و خوانش زکریای رازی با تقریر افلاطونی به عنوان سیره فلاسفه رسیده است. نتیجه پژوهش دالّ بر امکان بازیابی مفهوم تعادل در این سه تفسیر است که در کنار توجّه به تعادل شخص فاضل و نه فقط اعتدال در فضائل، با نظر به مباحث نوین مشاوره فلسفی، ضرورت تعادل درونی هر فرد جهت سلامت فلسفی و توازن فرهنگی‌ در یک جامعه را به تصویر می‌کشد.

کلیدواژه‌ها

ملکه عدالت

تعادل

توازن

اخلاق اسلامی

مشاوره فلسفی

موضوعات

• فلسفه و کلام اسلامی

---