جستارهایی در فلسفه و کلام

جستارهایی در فلسفه و کلام

تنگنای عقلانیت شهودگرا و افق‌های سعادت متعالیه: نقد دیدگاه‌ هِنری سیجویک از منظر جوادی آملی

نوع مقاله : مقاله پژوهشی

نویسندگان
1 دانشجوی دکتری کلام اسلامی، دانشگاه تبریز
2 دانشیار دانشگاه مازندران
چکیده
یکی از مسائل مهم در نظام‌های اخلاقی، مسئله سعادت آدمی است. هر نظام اخلاقی بر مبنای اصول و جهان‌بینی که دارد، تلقی خاصی از سعادت و نحوه نیل بدان دارد. در این بین، سیجویک، با اعتقاد به عقلانیت و شهود اخلاقی، سعادت را به‌عنوان غایت نهایی اخلاق و معیار ارزش‌گذاری اعمال معرفی می‌کند. وی باتکیه‌بر لذت‌گرایی عقلانی، به دنبال حداکثرکردن لذت برای بیشترین تعداد افراد است. اما آیت‌الله جوادی آملی با تأسی از اندیشه وحیانی و میراث حکمت متعالیه، سعادت را در دیدی وسیع‌تر و به‌عنوان غایت نهایی حیات انسانی که همان قرب الهی است در نظر می‌گیرند. از منظر وی، سعادت صرفاً به لذت و خوشی دنیوی محدود نمی‌شود، بلکه شامل تعالی روحی و معنوی انسان نیز می‌گردد. در این تحقیق با روش توصیفی-تحلیلی و با رویکرد انتقادی سعی بر این است تا ضمن تبیین و تحلیل جایگاه سعادت در نظام اخلاقی سیجویک به نقد آن از منظر آیت‌الله جوادی آملی پرداخته شود. دیدگاه سیجویک با تکیه صرف بر عقل و شهود، بدون درنظرگرفتن وحی و راهنمایی‌های الهی، نمی‌تواند انسان را به سعادت حقیقی رهنمون سازد. عقل انسان، محدود و خطاپذیر است و نمی‌تواند به‌تنهایی تمامی ابعاد حقیقت را درک کند. بنابراین، برای رسیدن به سعادت حقیقی، نیازمند راهنمایی وحی و تبعیت از دستورات الهی هستیم.
کلیدواژه‌ها
موضوعات

ادواردز، پل. فلسفه اخلاق. ترجمه انشاءالله رحمتی، تهران: مؤسسه فرهنگی انتشارات تبیان، 1378.
پالمر، مایکل. مسائل اخلاقی. ترجمه علیرضا آل‌بویه، تهران: انتشارات سمت، 1388.
پیک‌حرفه، شیرزاد. فایده‌گرایی. تهران: نگاه معاصر، 1394.
جوادی آملی، عبدالله. ادب فنای مقربان. قم: مرکز نشر اسراء، چاپ اول، 1391.
جوادی آملی، عبدالله. رحیق مختوم. چاپ ششم، قم: مرکز نشر اسراء، 1398.
جوادی آملی، عبدالله. شریعت در آینه معرفت. قم: مرکز نشر اسراء، چاپ هفتم، 1392.
جوادی آملی، عبدالله. فلسفه حقوق بشر. قم: مرکز نشر اسراء، چاپ دهم، 1404.
جوادی آملی، عبدالله. قرآن در قرآن. قم: مرکز نشر اسراء، 1396.
جوادی آملی، عبدالله. نزاهت قرآن از تحریف. قم: مرکز نشر اسراء، چاپ ششم، 1395.
درایور، جولیا. پیامدگرایی. ترجمه شیرزاد پیک‌حرفه، تهران: حکمت، 1394.
صانعی، منوچهر. فلسفه اخلاق در تفکر غرب. تهران: انتشارات دانشگاه شهید بهشتی، 1368.
فرانکنا، ویلیام کی. فلسفه اخلاق. ترجمه هادی صادقی، قم: انتشارات طه، 1376.
کاپلستون، فردریک. تاریخ فلسفه. ترجمه ابراهیم دادجو، تهران: انتشارات علمی و فرهنگی و سروش، 1387.
مور، جورج ادوارد. مبانی اخلاق. ترجمه غلامحسین توکلی و علی عسکری یزدی، قم: نشر پژوهشگاه علوم و فرهنگ اسلامی، 1385.
هر، جان. دین و اخلاق. ترجمه مهدی محمدی اصل، تهران: ققنوس، 1396.
وارنوک، مری. فلسفه اخلاق در قرن بیستم. ترجمه ابوالقاسم فنایی، قم: بوستان کتاب، 1380.
Bryce, James. Henry Sidgwick: Studies in Contemporary Biography. New York: Macmillan, 2016.
De Lazari-Radek, Katarzyna; Singer, Peter. The Point of View of the Universe: Sidgwick and Contemporary Ethics. Oxford: Oxford University Press, 2014.
Nakano-Okuno, Mariko. Sidgwick and Contemporary Utilitarianism. London: Palgrave Macmillan, 2011.
Phillips, David. Sidgwickian Ethics. Oxford: Oxford University Press, 2011.
Schneewind, Jerome. Sidgwick's Ethics and Victorian Moral Philosophy. Oxford: Clarendon Press, 1977.
Shaver, Robert. Rational Egoism: A Selective and Critical History. Cambridge: Cambridge University Press, 2009.
Sidgwick, Henry. Practical Ethics; a Collection of Addresses and Essays. New York: Macmillan, 1898.
Sidgwick, Henry. The Methods of Ethics. London: Macmillan, 1907.
Sidgwick, Henry. The Ethics of Conformity and Subscription. Whitefish: Kessinger Publishing, 2009.
ارسال نظر در مورد این مقاله
نام را وارد کنید.
نشانی پست الکترونیکی را به درستی وارد کنید.
وابستگی سازمانی را به درستی وارد کنید.
توضیحات را وارد کنید (حداقل 50 حرف)
CAPTCHA Image
شناسه امنیتی را به درستی وارد کنید.
دوره 58، شماره 1 - شماره پیاپی 116
بهارو تابستان1405
شهریور 1405
صفحه 277-294

  • تاریخ دریافت 04 دی 1404
  • تاریخ بازنگری 30 دی 1404
  • تاریخ پذیرش 06 بهمن 1404