جستارهایی در فلسفه و کلام

جستارهایی در فلسفه و کلام

از سوبژکتویسم کانت تا پرسپکتویسم نیچه

نوع مقاله : مقاله پژوهشی

نویسندگان
1 دانش‌آموخته کارشناسی ارشد دانشگاه فردوسی مشهد
2 استاد دانشگاه فردوسی مشهد
چکیده
در این مقاله سعی بر آن است تا ابتدا با طرح و فهم مدرنیسم و نگاه سوبژکتیویسم در کانت (به عنوان نمایندۀ مدرنیته) در بحث شناخت و سپس گذار آن به پسامدرنیسم و طرح دیدگاه منظرگرایی در نیچه (به عنوان یکی از مؤسسان پست­ مدرنیسم) به این نکته مهم و حائز اهمیت اشاره نماییم که هر دو دیدگاه به لحاظ استفاده از نقش فاعل شناسا در عمل شناخت و دریافت حقیقت در مسیری همسو با یکدیگر قرار دارند. هر چند عمل فاعل شناسا در ایده‌­آلیسم عقل­گرای کانتی (که بر مبنای یکسان­‌سازی عقل نزد همه انسان­ها استوار است و این خود ایده‌ای ارسطویی است) به نظریه شناخت مطلق؛ هم در نقد عقل نظری و هم در نقد عقل عملی منجر می­‌شود، اما در نیچه، از دل همان فاعل شناسا و با نگرش منظرگرایی، به نسبیت و پلورالیسم خواهیم رسید. این بدین معنا است که در فلسفۀ نیچه، منظر و خاستگاه اندیشه در هر سوژه، سازندۀ شناخت­‌های متکثر این سوژه‌­ها است و مهم­ترین مصالح تشکیل­‌دهندۀ این منظرها، ارادۀ قدرت است که قانون طبیعی و وجودی هر موجود، از جمله فاعل شناسای انسانی است.
کلیدواژه‌ها
موضوعات

احمدی، بابک، مدرنیته و اندیشه انتقادی، تهران، نشر مرکز، 1391.
امید، مسعود، «انقلاب کپرنیکی کانت»، کتاب ماه فلسفه، شماره اسفندماه، 1388، ص 86-90.
جمادی، سیاوش، «نیچه به روایت یاسپرس»، کتاب ماه ادبیات و فلسفه، شماره مردادماه، 1383، ص7-27.
دلوز، ژیل، نیچه و فلسفه، ترجمه عادل مشایخی، تهران، نشر نی، 1391.
کانت، ایمانوئل، سنجش خرد ناب، ترجمه م.ش.ادیب سلطانی، تهران، نشر امیرکبیر، 1362.
نیچه، فردریش، فراسوی نیک و بد، ترجمه آشوری، تهران، نشر آگه، 1362.
نیچه، فردریش، چنین گفت زرتشت، ترجمه آشوری، تهران، نشر آگه، 1386.
نیچه، فردریش، غروب بت­ها، ترجمه آشوری، تهران، نشر آگه،1387.
نیچه، فردریش، تبارشناسی اخلاق، ترجمه داریوش آشوری، تهران، نشر آگه، 1390.
Foucault, M, "What Is Enlightenment", in The essential works of Michel Foucault (1954-1984) Ed. RABINOW, P., & FAUBION, J. D. pp.303-320, New York, New Press, 1997.
Kant, I., Critique of Pure Reason, Translated by Norman Kemp Smith, London: macmilian, 1993.
Kant, I, Prolegomena, new York, 1989.
Marx k./Engels F., "Selected Works", Moscow, Volume One, p.13-15, 1969.
Nietzsche, F., The Birth of Tragedy, Trans by whiteside, s. harmondsworth: penguin book, 1956.
Nietzsche, F, The Will to Power, Trans. W. Kaufmann, New York, 1968.
ارسال نظر در مورد این مقاله
نام را وارد کنید.
نشانی پست الکترونیکی را به درستی وارد کنید.
وابستگی سازمانی را به درستی وارد کنید.
توضیحات را وارد کنید (حداقل 50 حرف)
CAPTCHA Image
شناسه امنیتی را به درستی وارد کنید.
دوره 52، شماره 2 - شماره پیاپی 105
پاییز و زمستان 1399
آذر 1399
صفحه 167-180

  • تاریخ دریافت 27 فروردین 1394
  • تاریخ بازنگری 23 بهمن 1400
  • تاریخ پذیرش 23 اسفند 1400