جستارهایی در فلسفه و کلام

جستارهایی در فلسفه و کلام

تحلیل مقایسه‌ای- انتقادیِ جایگاه «وساطت روحی»در زیست معنوی مدرن و شهود در عرفان اسلامی

نوع مقاله : علمی پژوهشی

نویسندگان
1 دانشجوی دکتری دانشگاه ادیان و مذاهب قم
2 هیئت علمی دانشگاه ادیان و مذاهب قم
چکیده
«معنویت گرایی مدرن» پس از پایان جنگ جهانی به مدد انسان مدرن خسته از علم­گرائی ماتریالیستی آمد تا با تغییر «زیست معنوی» به او آرامش و امید در زندگی مادی اعطا کند و دست کوتاه شده و ناتوان او را به دامن عالم فوق طبیعیات گره زند. در این میان، جنبش «عصر جدید» از شاخه‌­های معنویت­‌گرائی، با ارائۀ سازوکار «وساطت روحی» و بهره­‌گیری از پیشینۀ تاریخی پیشامسیحی اروپا و آمریکای شمالی، مدعی داشتن طریقت باطنی و ارتباط با عالم ماوراء و تبیین آن گردید. مقاله عهده‌دار تبیین نسبت «شهود عرفانی و وساطت روحی ( (Channelingاست. در واقع پرسش اصلی این­ است که آیا وساطت روحی همان شهود عرفانی است؟ این انگاره که «وساطت روحی بدیل و جایگزین شهود عارفان در دنیای مدرن است» با مبانی عرفان اسلامی سازگار است؟ پس از تعریف، بیان پیشینه و انواع وساطت روحی به مقایسه و تحلیل انتقادی آن از منظر شهود عرفان اسلامی پرداخته­‌ا­یم. به دلیل تمایز در غایت­ شناسی، سنجه ­شناسی و جنبه­ های معرفت­ شناسانه و هستی­ شناسانه، انگارۀ این­ همانی وساطت روحی با شهود، صحیح ارزیابی نمی­‌شود.
کلیدواژه‌ها
موضوعات

ابن منظور، محمد بن مکرم،، لسان العرب، بیروت، دار الفکر للطباعة و النشر. 1408.
الیاده، میرچاده، شمنیسم: فنون کهن خلسه، ترجمه: محمد کاظم مهاجری، قم، نشر ادیان، 1387.
اکبری، رضا، جاودانگی، چ2. قم: بوستان کتاب. 1390.
تول (تُلی)، اکهارت، مُلکی دیگر، مَلَکوتی دیگر، ترجمه: سیامک عاقلی، تهران، نشر نامک، 1394.
تول، اکهارت، سکون سخن می‌گوید، ترجمه: فرناز فرود، تهران، کلک آزادگان. 1394.
تول، اکهارت، جهانی نو( آگاهی معنوی از آهنگ زندگی)، ترجمه: هنگامه آذرمی، تهران: کلک آزادگان، 1385.
تول، اکهارت،  نیروی حال( رهنمویی برای روشن‌بینی معنوی(، ترجمه: هنگامه آذرمی، تهران: کلک آزادگان، 1396.
قیصری، محمد، مقدمه شرح قیصری بر فصوص الحکمه، ترجمه: سیدحسین سیدموسوی، تهران، حکمت، 1387.
آشتیانی، سیدجلال،.شرح مقدمه قیصری، تهران، انتشارات امیر کبیر. 1370.
ابن­‌عربی، محیى الدین،. فصوص الحکم، قاهره، دار إحیاء الکتب العربیة،  1946.
براناک، سارابان، فراوانی مطلق، ترجمه: فاطمه معتمدی، تهران: روزنه. 1395.
شجاعی، محمد، مقالات، تهران. سروش، 1380.
حسن‌‏زاده آملى، حسن، شرح فصوص الحکم داود القیصرى، قم: بوستان کتاب، 1386.
جوادی آملی، عبداله، تحریر تهمید القواعد، تهران: انتشارات الزهرا. 1372.
هَنگراف، ووتر، «وساطت روحی»، ترجمه باقر طالبی دارابی، مجله هفت آسمان، ش 49، 1390، (صص 115- 144).
کاردک، آلان، مدیوم­­ها (یا ارتباط با ارواح)، مترجم: حسن سعد، تهران، موسسه مطبوعاتی عطائی، 1366.
کمپل، کولین، «تئودیسه «عصر جدید» براى عصر جدید»، ترجمه باقر طالبی دارابی، مجله هفت آسمان، ش 38، 1387، (صص 187- 210).
راغب اصفهانی، حسین بن­محمد، مفردات القرآن، مصحح: صفوان عدنان داوودی، بیروت، دار الشامیة، 1992.
السلمى، ابو عبد الرحمن محمد، طبقات الصوفیة، بیروت، دار الکتب العلمیة، 1424.
سمنانی، علاء الدوله، تبیین المقامات و تعیین الدرجات، تصحیح: اکبر راشدی­‌نیا، تهران، نشر سخن، 1396.
رحیمیان، سعید، مبانی نظری عرفان، تهران، انتشارات سمت، 1388.
روحانی‌­نژاد، حسین، ولایت در عرفان، تهران، پژوهشگاه فرهنگ و اندیشه اسلامی، 1387.
رستگار، عباس علی، معنویت در سازمان، قم، انتشارات دانشگاه ادیان و مذاهب، 1386.
طنطاوی جوهری، عالم ارواح، مترجم: حبیب اله آموزگار، تهران، انتشارات اقبال، 1349.
عبید، رئوف، انسان روح است نه جسد، مترجم: امیر هوشنگ دانائی، تهران، نغمه،  1385.
فضلی، علی، علم سلوک، چ 2، قم: نشر معارف، 1390.
نیریزی، ام‌­بیگم سلمه، جامع الکلیات، تحقیق: مهدی افتخار، قم، کتاب‌سرای اشراق، 1381.
فضلی، علی، «تبیین انسان شناختی حقیقت قلبیه و لطیفة قلبیه از نگاه عرفان اسلامی»، پژوهشنامه حکمت اسراء، بهار شماره 23، 1394(117-140).
طالبی دارابی، باقر، «معنویت­‌گرایی نوین به مثابه گفتمان»، فصلنامه علوم اجتماعی، شماره 62، 1392، (213-252).
همتی، همایون، «اندیشه­‌های فرقه­‌های عصر جدید»، کیهان فرهنگی، شماره 284، 1389( 56-60).
محمدی، عبداله، «نقد نظریه تباین دین و معنویت»، معرفت کلامی، شماره 3، 1390( 115-136).
المظفر، محمد رضا،  المنطق، قم: اسماعیلیان، 1379.
ملکیان، مصطفی، سنت و سکولاریسم، تهران: موسسه فرهنگی صراط، 1388.
ملکیان، مصطفی، «بررسی وضعیت فکر دینی در دنیای معاصر»، بی‌­تا،  (http://bidgoli1371.blogfa.com/category/18)
گروه نویسندگان، روح و دانش جدید(مقاله ارواح و مدیوم­ها، اثر میسن، هربرت مالوی)، مترجم: محمدرضا غفاری، تهران، دفتر نشر فرهنگ اسلامی. 1379.
Taylor, Charles,  A Secular Age, Cambridge, Harvard University Press, 2006.               
Kocku Von Stuckrad, (Ed) Esotericism in THE BRILL DICTIONARY OF RELIGION, Leiden Brill, 2006.
 Helen Schucman , William Thetford and Kenneth Wapnick, (Eds), A Course in Miracles, New York, the foundation for Inner Pease, 2007.
ارسال نظر در مورد این مقاله
نام را وارد کنید.
نشانی پست الکترونیکی را به درستی وارد کنید.
وابستگی سازمانی را به درستی وارد کنید.
توضیحات را وارد کنید (حداقل 50 حرف)
CAPTCHA Image
شناسه امنیتی را به درستی وارد کنید.
دوره 52، شماره 2 - شماره پیاپی 105
پاییز و زمستان 1399
آذر 1399
صفحه 53-74

  • تاریخ دریافت 31 تیر 1398
  • تاریخ بازنگری 10 تیر 1399
  • تاریخ پذیرش 08 آذر 1400