بازخوانی تبیین عقلی معجزات حسی بر اساس اصالت و وحدت شخصیه وجود

مقالات آماده انتشار

نوع مقاله : علمی پژوهشی

نویسندگان

فاطمه رحمانی ¹

امیر راستین طرقی ²

¹ دانشجوی کارشناسی ارشد فلسفه و حکمت اسلامی، دانشگاه شهیدمطهری واحد خواهران مشهد، مشهد، ایران.

² استادیار گروه فلسفه و حکمت اسلامی، دانشکده الهیات و معارف اسلامی، دانشگاه فردوسی مشهد، مشهد، ایران

10.22067/epk.2026.98234.1529

چکیده

معجزه به‌عنوان پدیده‌ای خارق‌العاده، یکی از مهم‌ترین آزمون‌ها برای سنجش انسجام درونی هر نظام فلسفی و کلامی معتقد به آن به‌شمار می‌رود. در این میان، حکمت متعالیه با تکیه بر بنیان‌های هستی‌شناختی خود، توانایی آن را دارد که حتی استثنایی‌ترین رخدادها _همچون معجزه_ را نه در قالب «نقض قاعده»، بلکه به‌مثابه بخشی منطقی و قابل فهم از همان نظام کلی هستی تفسیر نماید. پژوهش حاضر با روش عقلی و با اتکا به رویکرد وحدت شخصی وجود _که از دل خوانشی نو از اصالت وجود صدرایی استخراج شده است_ در پی تبیین چیستی معجزه است. یافته‌های تحقیق نشان می‌دهد که تفسیر معجزه در پرتوی وحدت وجود، چالش‌های دیرینه‌ای مانند تعارض اصل سنخیت میان علت و معلول در معجزات حسی را از بنیان برطرف می‌سازد. بر این اساس، در فرآیند وقوع معجزه، ما نه با «تبدیل» یک شیء به شیء دیگر یا «خلق جدید»، بلکه با «انکشاف» و «ظهور» متفاوتی از همان کمالاتی روبه‌رو هستیم که همواره به نحو اجمال و در بطن حقیقت بسیط وجود حاضر بوده‌اند. در همین چارچوب، تمایز معجزه از دیگر امور خارق‌العاده همچون سحر و جادو نیز تبیین می‌گردد. این نگاه، نه تنها سازوکار معجزه را در چارچوب منسجم فلسفی توضیح می‌دهد، بلکه جایگاه آن را به‌عنوان نمادی عینی از ساختار عمیق‌تر هستی ارتقا می‌بخشد.

کلیدواژه‌ها

معجزات حسی

اصالت وجود

وحدت شخصیه وجود

کثرت مظاهر

موضوعات

• فلسفه و کلام اسلامی

---