جستارهایی در فلسفه و کلام

جستارهایی در فلسفه و کلام

تحلیلی از شأن تأسیسی فلسفه اسلامی(باتوجه‌به مبانی فکری رضا داوری اردکانی)

نوع مقاله : علمی پژوهشی

نویسندگان
1 دانشجو
2 استاد
چکیده
در این مقاله به تحلیلی از تأسیسی بودن فلسفه اسلامی با تأکید بر مبانی فکری رضا داوری اردکانی می­پردازیم. این امر با تحلیل محتوای کیفی و استنتاج از آن صورت می­پذیرد. نویسندگان با بررسی آثار داوری به استنباطی راه یافته­اند که با ابتنای به آن می­توان به یک فلسفه شأن تأسیسی داد. این استنباط مبتنی بر سه عنصر کلیدی است که اولاً یافت این عناصر و ثانیاً تحلیل آنها در شأنی معرفتی و ثالثاً قراردادن آنها در مقدمات تحلیلی استدلالی، تماماً توسط نویسندگان صورت گرفته است. این عناصر کلیدی شامل نگاه ویژه­ داوری به تاریخ، ماهیت فلسفه و جایگاه فیلسوف است. نویسندگان در تحلیل نظرگاه وی، فلسفه را بیان جلوه‌ای از وجود و حقیقت تاریخ را تحقق این جلوه­ از وجود و همچنین فیلسوف را تماشاگر و حکایتگر آن می­دانند. نویسندگان مبتنی بر این مبانی ، به تحلیل شأن تأسیسی فلسفه در معنای عمومی آن و سپس به تدقیق در معنای تأسیسی بودن فلسفه اسلامی پرداخته‌اند. براین‌اساس فلسفه اسلامی به مثابه­ی درک متفاوتی از وجود و فیلسوف به مثابۀ حکایتگر آن در متن و بطن تاریخی متعلق به عالَم اسلامی است و لذا بنا بر استنباط مذکور در تحلیل بنیاد اندیشه داوری ، فلسفه اسلامی، فلسفه‌ای تأسیسی است.
کلیدواژه‌ها
موضوعات

جندی، مؤیدالدین. شرح فصوص‌الحکم. صححه و علق علیه الاستاد السید جلال‌الدین آشتیانی. قم: بوستان کتاب، 1381.
داوری اردکانی، رضا. فارابی مؤسس فلسفه اسلامی. چاپ چهارم، تهران: پژوهشگاه علوم اسلامی و مطالعات فرهنگی، 1377.
داوری اردکانی، رضا. مقام فلسفه در دوره تاریخ ایران اسلامی. چاپ سوم، تهران: پژوهشگاه علوم اسلامی و مطالعات فرهنگی، 1379.
داوری اردکانی، رضا. فلسفه و انسان معاصر. چاپ اول، تهران: موسسه تحقیقات و توسعه علوم‌انسانی،1383.
داوری اردکانی، رضا. فلسفه تطبیقی. چاپ اول، تهران: ساقی، 1383.
داوری اردکانی، رضا. درباره غرب. چاپ اول، ویراست دوم، تهران: هرمس، 1386.
داوری اردکانی، رضا. نگاهی دیگر به تاریخ فلسفه اسلامی. چاپ اول، تهران: مؤسسه انتشارات دانشگاه تهران، 1387.
داوری اردکانی، رضا. سیاست، تاریخ، تفکر. چاپ اول، تهران: ساقی، 1389.
داوری اردکانی، رضا. فلسفه، سیاست، خشونت. چاپ سوم، تهران: سخن، 1389.
داوری اردکانی، رضا. فارابی فیلسوف فرهنگ. چاپ چهارم، تهران: سخن، 1389.
داوری اردکانی، رضا. ما و تاریخ فلسفه اسلامی. چاپ اول، تهران: سازمان انتشارات پژوهشگاه فرهنگ و اندیشه اسلامی، 1389.
داوری اردکانی، رضا. نگاهی نو به سیاست و فرهنگ. چاپ اول، تهران: سخن، 1390.
داوری اردکانی، رضا. وضع کنونی تفکر در ایران. چاپ سوم، تهران: سروش، 1391.
دیوانی، امیر. «چیستی فلسفه اسلامی»، روش‌شناسی علوم‌انسانی 24، ش.96(مهر 1397): 1-19.
رنان، ارنست. ابن رشد و الرشدیه. ترجمه  عادل زعیتر، الطبعه الثانیه، القاهره: دار احیاء الکتب العربیه، 1957.
راستین طرقی، امیر و فخار نوغانی، وحیده. «امکان‌سنجی تأسیس فلسفه وحیانی براساس مبانی حکمت متعالیه». جستارهایی در فلسفه و کلام 55، ش.110( بهار و تابستان 1402): 73-93.
عابدالجابری، محمد. تکوین العقل العربی. چاپ ششم، بیروت: المرکز الثقافی العربی، 1991.
عبداللهی، مهدی. «چه باشد آنچه خوانندش «فلسفه اسلامی»». جاویدان خرد 15، ش.33 (بهار و تابستان 1397): 233-260.
لاهیجی، شمس‌الدین محمد. مفاتیح الاعجاز فی شرح گلشن راز. چاپ سیزدهم، تهران: زوار، 1398.
مظاهری، زهرا و علوی، سید محمدکاظم. «فلسفه اسلامی از امتناع تا ضرورت، تحلیل نظرات موافقان و مخالفان فلسفه اسلامی در دوره معاصر ایران». حکمت معاصر11، ش.1 (بهار و تابستان 1399): 209-232.
مظفر، محمدرضا. منطق. چاپ پانزدهم، قم: دارالعلم، 1384.
ملکیان، مصطفی. «فلسفه اسلامی؛ هستی و چیستی». مجله نقد و نظر، ش. 41-42 (بهار و تابستان 1385): 118 - 167.
ارسال نظر در مورد این مقاله
نام را وارد کنید.
نشانی پست الکترونیکی را به درستی وارد کنید.
وابستگی سازمانی را به درستی وارد کنید.
توضیحات را وارد کنید (حداقل 50 حرف)
CAPTCHA Image
شناسه امنیتی را به درستی وارد کنید.
دوره 58، شماره 1 - شماره پیاپی 116
بهارو تابستان1405
شهریور 1405
صفحه 133-154

  • تاریخ دریافت 25 مرداد 1404
  • تاریخ بازنگری 22 اردیبهشت 1405
  • تاریخ پذیرش 05 آذر 1404