جستارهایی در فلسفه و کلام

جستارهایی در فلسفه و کلام

تأملی در باب تمایز اخلاق و تربیت اخلاقی از منظر آیت‌الله مصباح یزدی

نوع مقاله : علمی پژوهشی

نویسندگان
1 دانشجو دکترا رشته مدرسی معارف گرایش اخلاق اسلامی دانشگاه معارف اسلامی قم
2 استادیار دانشگاه معارف اسلامی قم، ایران
چکیده
برخی از پژوهشگران کوشیده‌اند با استناد به دیدگاه‌های آیت‌الله مصباح یزدی، میان «علم اخلاق» و «علم تربیت اخلاقی» تفکیک قائل شوند و برای این منظور مفاهیمی همچون «حدنصاب اخلاقی» و «حدنصاب تربیت اخلاقی» را به کار گرفته‌اند. مقاله حاضر با رویکردی انتقادی، به بررسی و ارزیابی این برداشت‌ها می‌پردازد تا میزان انطباق آنها با مبانی نظری و اخلاقی آیت‌الله مصباح روشن شود. این پژوهشگران همچنین به تحلیل ارزش‌های اخلاقی و تربیتی در نظر آیت‌الله مصباح پرداخته و نشان داده‌اند که برخی از اعمال نیک غیرمسلمانان، مانند سخاوت، از نظر تربیتی دارای ارزش مقدماتی هستند، اما از منظر اخلاقی مطلق فاقد ارزش نهایی هستند. نقدهای وارده بر آثار شامل ابهام در تفکیک دقیق میان «علم اخلاق» و «علم تربیت اخلاقی» و عدم ارائه شواهد مستند و کافی برای اثبات این تفکیک از آثار آیت‌الله مصباح است. همچنین، به نظر می‌رسد انتساب برخی استدلال‌ها و شواهد، مانند تحلیل جملات اخلاقی و ارزش اعمال کفار به آیت‌الله مصباح یزدی نیازمند تحلیل عمیق‌تر و دقیق‌تر مبانی اخلاقی ایشان است. این مقاله با هدف ارائه تحلیل دقیق‌تری از دیدگاه‌های آیت‌الله مصباح در زمینه اخلاق اسلامی و تربیت اخلاقی، به نقد و ارزیابی نظریه‌های مطرح‌شده پرداخته و پیشنهادهایی برای بازنگری و تکمیل استدلال‌ها ارائه می‌دهد.
کلیدواژه‌ها
موضوعات

احمدی، حسین. «تفسیری درباره تمایز حدنصاب اخلاق و تربیت اخلاقی از منظر آیت‌الله مصباح». جستارهایی در فلسفه و کلام، ش 1 (بهار و تابستان 1403 ): 108-123.
شریفی، احمد حسین. آیین زندگی(اخلاق کاربردی). قم: نهاد مقام معظم رهبری در دانشگاه‌ها دفتر نشر معارف، 1396.
 مصباح یزدی، محمدتقی. انسان‌شناسی در قرآن. چاپ هفتم، قم: مؤسسه آموزشی و پژوهشی امام خمینی، 1399.
مصباح یزدی، محمدتقی. فلسفه اخلاق. قم: مؤسسه آموزشی و پژوهشی امام خمینی، چاپ ششم، 1391.
مصباح یزدی، محمدتقی. اخلاق در قرآن. چاپ دهم، قم: مؤسسه آموزشى و پژوهشى امام خمینى‌، 1398.
مصباح یزدی، محمدتقی. چکیده‌ای از اندیشه‌های بنیادین اسلامی. چاپ هفتم، قم: مؤسسه آموزشى و پژوهشى امام خمینى‌، 1393.
  لیثی واسطی، علی بن محمد. عیون الحکم و المواعظ. قم: مؤسسه علمی فرهنگی دار الحدیث،1376.
مصباح یزدی، محمدتقی. نقد و بررسی مکاتب اخلاقی. چاپ ششم، قم: مؤسسه آموزشى و پژوهشى امام خمینى‌، 1398.
مصباح یزدی، محمدتقی. راه و راهنما‌شناسی. چاپ سوم، قم: مؤسسه آموزشى و پژوهشى امام خمینى‌، 1397.
مطهری، مرتضی. مجموعه‌ آثار شهید مطهری، چاپ هفتم، قم: صدرا، 1384.
ارسال نظر در مورد این مقاله
نام را وارد کنید.
نشانی پست الکترونیکی را به درستی وارد کنید.
وابستگی سازمانی را به درستی وارد کنید.
توضیحات را وارد کنید (حداقل 50 حرف)
CAPTCHA Image
شناسه امنیتی را به درستی وارد کنید.
دوره 58، شماره 1 - شماره پیاپی 116
بهارو تابستان1405
شهریور 1405
صفحه 83-100

  • تاریخ دریافت 05 اسفند 1403
  • تاریخ بازنگری 10 مهر 1404
  • تاریخ پذیرش 19 مهر 1404