جستارهایی در فلسفه و کلام

جستارهایی در فلسفه و کلام

دین؛ دوسویه ایمان و عمل: خوانش حیات دینی ویتگنشتاین متأخر

نوع مقاله : علمی پژوهشی

نویسندگان
1 استادیار و عضو هیئت علمی گروه ادیان و عرفان تطبیقی دانشگاه شهرکرد، ایران، شهرکرد
2 مدرس دانشگاه و دارای مدرک تخصصی رشته فلسفه دانشگاه تهران
چکیده
توصیف و روایت ویتگنشتاین از دین، ایمان و نحوه ارتباط آن با عمل یکی از رویکردهای مهم در فلسفه دین معاصر است که بسیاری از تحقیقات و پژوهش‌های علوم انسانی و علوم اجتماعی را تحت تأثیر قرار می‌دهد؛ بنابراین، دیدگاه ویتگنشتاین در این خصوص درخور بررسی دقیق‌تر، ارزیابی مجدد، زمینه‌سازی و کاربرد آن در اجتماع است. روش جستار حاضر به­صورت توصیفی و تحلیل محتوا است. در این مقاله حقیقت و ماهیت ایمان و تلازم آن با عمل بر اساس آثار متأخر ویتگنشتاین، ازجمله پژوهش‌های فلسفی، فرهنگ و ارزش و درس گفتارهایی درباره باور دینی توصیف و تحلیل‌شده است. از آثار و درس گفتارهای پراکنده دینی ویتگنشتاین استنباط می‌شود که او هم در نظر و هم در عمل دل‌مشغول رابطه ایمان و عمل بوده است، البته به روش خاص خود. نظریه کاربردی معنا که جان‌مایه و پایه اصلی تفکر متأخر او است به همین قصد و غایت بوده است. بدین ترتیب ویتگنشتاین با استفاده از اصطلاحات خاص خود، نظریه «کاربردی معنا» و استعاره «بازی‌های زبانی» و «صورت حیات» توضیح می‌دهد که دین نظام به هم پیوسته‌ای است از ایمان و عمل و نمی‌توان این دو را از هم تفکیک کرد و میانشان رابطه تلازم وجود دارد.
کلیدواژه‌ها
موضوعات

Authors retain the copyright and full publishing rights. This is an open access article distributed under Creative Commons Attribution 4.0 International License (CC BY 4.0).

پورحسن، قاسم، «بررسی انتقادی نظریه نحوه معیشت ویتگنشتاین و عمق نفوذ آن در تفکر دینی» جستارهای فلسفه دین، ش 1، 1391، (صص 17-50).
پیرس، دیوید، ویتگنشتاین، ترجمه نصرالله زنگویی،سروش، تهران، 1379.
حجت، مینو، بی‌دلیلی باور: تأملی در باب یقین ویتگنشتاین،هرمس، تهران، 1387.
خزاعی، زهرا، «باور دینی؛ انگیزش و التزام اخلاقی»، الاهیات تطبیقی، ش 12، 1393، (صص 85-98).
ساجدی، ابوالفضل، «ایمان‌گرایی و فلسفه ویتگنشتاین»، قبسات، ش 35، 1384، (صص 159-180).
ساجدی، ابوالفضل، «مناسبات دین و اخلاق»، معرفت اخلاقی، ش 7، 1390، (صص 23-52).
عبداللهی، محمدعلی، «ویتگنشتاین؛ انکار زبان خصوصی و مسئله ایمان دینی»، پژوهش‌نامه فلسفه دین، ش 2، 1390، (صص 65-78).
کتاب مقدس، ترجمه ویلیام گلن، هنری مرتن، فاضل‌خان‌ همدانی، اساطیر، تهران، 1383.
نراقی، احمد، رساله دین‌شناخت، طرح نو، تهران، 1378.
ویتگنشتاین، لودویگ، درباره اخلاق و دین، ترجمه مالک حسـینی و بابک عباسی،هرمس، تهران، 1388.
ویتگنشتاین، لودویگ، فرهنگ و ارزش، گردآوری: جی. اچ. فن‌رایت با همکاری هایکی نیمان، ترجمه امید مهرگان، تهران، 1381.
Aikin, Scott F. Hodges, Michael P. “Wittgenstein; Dewey and Possibility of Religion”, in: Journal of Speculate Philosophy, Vol. 20, NO. 1, 2006, ( pp. 1-19).
Clack, Brian, Wittgenstein, Frazer and Religion, Macmillan Press, 1962.
Cottingham, John, Wittgenstein; Religion and Analytic Philosophy, Oxford: Oxford University Press, 2009.
Hodges, Michael P, Transcendence and Wittgenstein, Philadelphia: Temple University Press, 1991.
Huang, Yong, “Foundation of Religious Beliefs after Foundationalism: Wittgenstein between Nielsen and Philips”, in: Religious Studies, Vol. 31, No. 2, 1995, ( pp. 251-267).
Malcolm, Norman, Wittgenstein: A Religious Point of View? Edited by a Response by Peter Winch, Newyork: Cornell University Press, 1997.
Morris, Robert, “Concept of Grammar and Wittgenstein's Philosophy as Therapy”, in: Critical Inquiry, Vol. 34, No. 3, 1995, ( pp. 130-165).
Nielson, Kai, "Wittgenstein Fideism", Philosophy, Vol. 42, No. 161, 1967.
Philips, D. Z, Faith and Philosophical Enquiry, London: R. & KP, 1970.
Plant, Bob, “Wittgenstein: Religious Passion and Fundamentalism”, in: The Journal of Religious Ethics, Vol. 41. No. 2, 2013, ( pp. 280-309).
Rhess, Rush, Ludwig Wittgenstein: Personal Recollections, Oxford: Oxford University Press, 1984.
Richter, Duncan, “Missing the Entire Point: Wittgenstein”, in: Religious Studies, vol. 37, NO. 2, 2001, ( pp. 161-175).
Sharp, Eric J. Comparative Religion: A History, London: Gerald Duckworth & Co. Ltd, 1994.
Stiver, Dan R. The Philosophy of Religious Language: Sign, Symbol and Story, Oxford: L. Blackwell, 1996.
Winch, Peter, Understanding a Primitire Society, in Ethics and Action, London, 1972.
Wittgenstein, L. On Certainty, ed. G. E. M. Anscombe & G. H. von Wright, trans. D. Paul & G. E. M. Anscombe, Oxford: Blackwell (References and to Sections), 1969b.
Wittgenstein, L. Philosophical Investigations, translated by G. E. M. Anscombe, Oxford: Blackwell, 1953.
Wittgenstein, Ludwig, Culture and Value, translated by Peter Winch, Chicago: The Universitiy of Chicago, 1984.
Wittgenstein, Ludwig, Lectures and Conversation on Aesthetics, Psychology and Religious Belief, ed. Cyril Barret, Oxford: Black well, 1966.
Wittgenstein, Ludwig, Tractatus, Logio-philosophicus, Translated by D. F. Pears and B. F. M. Guinnes, London & Newyork: Routledge Classics, 1961-1975.
Zalece, Jame, Wittgenstein, Faith and Religion as Gramer, Philosophy, vol. 930, NO. 330, 2018, ( PP. 1-25).
ارسال نظر در مورد این مقاله
نام را وارد کنید.
نشانی پست الکترونیکی را به درستی وارد کنید.
وابستگی سازمانی را به درستی وارد کنید.
توضیحات را وارد کنید (حداقل 50 حرف)
CAPTCHA Image
شناسه امنیتی را به درستی وارد کنید.
دوره 54، شماره 1 - شماره پیاپی 108
بهارو تابستان 1401
خرداد 1401
صفحه 99-120

  • تاریخ دریافت 16 اسفند 1400
  • تاریخ بازنگری 01 اردیبهشت 1401
  • تاریخ پذیرش 02 مهر 1401