تحلیل فلسفی معرفت‌شناسی عقل نظری در بازدارندگی خشونت‌گرایی دینی

مقالات آماده انتشار

نوع مقاله : مقاله پژوهشی

نویسندگان

سید حسین حسینی الهی ¹

سید مرتضی حسینی شاهرودی ²

سید مجید میردامادی ³

¹ جامعه المصطفی العالمیه

² استاد گروه فلسفه و حکمت اسلامی، دانشگاه فردوسی مشهد

³ استاد جامعه المصطفی العالمیه

10.22067/epk.2021.44304.0

چکیده

خشونت، یکی از گسترده‌ترین و پرفرازونشیب پدیده‌ی روزگار ما است. به‌یقین، خشونت به‌عنوان یک رفتار دِهشَت انگیز مبتنی بر تضییع حقوق دیگران، نه‌تنها هیچ ملازمه و ارتباطی با عقلانیت ندارد، بلکه عقل با تمام نیرو به مقابله با خشونت‌گرایی به پا می‌خیزد. ازآنجایی‌که دین یک امر عقلانی است و ارتباط تنگاتنگ باعقل دارد، خشونت نمی‌تواند مستند به دین و بر خواسته از آن باشد. نویسنده در نوشتار حاضر با روش توصیفی/تحلیلی و با استمداد از معرفت‌شناسی عقل نظری، در جستجوی رابطه‌ی میان تعقل و خشونت است. هدف از این پژوهش، اثبات عدم تقارن میان عقلانیت و به‌تبع دیگر مسائل عقلانی با خشونت، است. بر این معیار، نتایج فلسفی پژوهش نشان می‌دهد نه‌تنها هیچ نوع ملازمه و رابطه‌ای میان تعقل با خشونت و درنتیجه میان دین و خشونت، فرهنگ و خشونت و اخلاق و خشونت وجود ندارد، بلکه عقل و به‌تبع آن دیگر امور عقلانی به‌عنوان منبع معرفتی و تربیتی هر نوع رفتار خشونت‌آمیز و خشونت‌طلبی را نفی می‌کند و آدمی را بیش‌ازپیش به برپایی جهان امن و آرامش با هم نوعان و دیگر موجودات، ملزم می‌کند.

کلیدواژه‌ها

عقلانیت

عقل نظری

خشونت

فرهنگ عقلانی

"

موضوعات

• فلسفه و کلام اسلامی

---