جستارهایی در فلسفه و کلام

جستارهایی در فلسفه و کلام

مقایسۀ اراده از منظر شوپنهاور و مولانا

نوع مقاله : علمی پژوهشی

نویسندگان
1 دانش آموخته دکتری فلسفه تعلیم و تربیت دانشگاه شیراز
2 استادیار گروه مبانی تعلیم و تربیت دانشگاه شیراز
چکیده
در این پژوهش، وجوه اختلاف و تشابه دیدگاه‌ مولانا و شوپنهاور در خصوص اراده، به‌روش توصیفی‌تفسیری بررسی شده است.
شوپنهاور ازجمله فلاسفه‌ای است که به‌صراحت اصالت را به اراده داده و آن را به‌عنوان نیروی اساسی بشر و بنیان کوشش‌‌ها و فعالیت‌‌های او، ازجمله اندیشیدن، پذیرفته است. وی در نظام فلسفی خود از عباراتی نظیر «جهان تمثّل اراده» و «ارادۀ معطوف به قدرت» بهره برده است که شاخص نظام فلسفی‌اش تلقی می‌شود. مولوی نیز با بیان دلایل دینی، عقلی، حسی و وجدانی از ارادۀ انسان دفاع و او را موجودی مختار معرفی کرده است. او حتی سعی‌کردن در زمینۀ‌ شکر نعمت حق را اراده می‌داند. ازنظر او نیز عاشق با میل و اختیار، ارادۀ خود را در ارادۀ معشوق فانی می‌سازد. با بررسی دیدگاه این دو دربارۀ اراده، نکات و وجوه مشترک و مختلفی استخراج‌شدنی است که زمینۀ آشنایی هرچه‌بیشتر با این موضوع و رفع ابهامات مربوط به آن را برای مخاطبان فراهم می‌سازد.
کلیدواژه‌ها

قرآن کریم
ابن‌سینا، حسین‌بن‌عبدالله، ترجمه و شرح اشارات و تنبیهات، به‌قلم حسن ملکشاهی، تهران: سروش، 1363.
ابن‌عربی، محمدبن‌علی، الفتوحات المکیّه، بیروت: دار احیاء التراث العربی، 1418ق.
انصاری، عبدالله‌بن‌محمد، شرح منازل السائرین، تهران: مولی، 1361.
بهاء‌الدین الولد، محمدبن‌حسین، سلطان العلماء، تهران: طهوری، 1382.
تافه، تامس، فلسفۀ آرتور شوپنهاور، ترجمۀ عبدالعلی دستغیب، تهران: پرسش، 1379.
حناالفاخوری، خلیل الجر، تاریخ فلسفه در جهان اسلام، ترجمۀ عبدالحمید آیتی، تهران: زمان، 1369.
چیتیک، ویلیام و دیگران، میراث مولوی، ترجمۀ مریم مشرف، تهران: سخن، 1386.
راسل، برتراندراسل، تاریخ فلسفۀ غرب، ترجمۀ‌ نجف دریابندری، تهران: شرکت سهامی افست، 1350.
زرین‌کوب، عبدالحسین، بحر در کوزه، تهران: علمی، 1386.
سلاح‌ورزی، ثریا، «اراده ازنظر شوپنهاور و مقایسۀ‌ آن با متفکران اسلامی با تأکید بر نظر غزالی»، پژوهش‌های فلسفی، س4، 1387، ش14.
شوپنهاور، آرتور، هنر و زیباشناسی، ترجمۀ فؤاد روحانی، تهران: زریاب، 1375.
شوپنهاور، آرتور، هنر همیشه بر حق بودن، ترجمۀ‌ عرفان ثابتی، تهران: ققنوس، 1389.
عبدالحکیم، خلیفه، عرفان مولوی، ترجمۀ‌ احمد محمدی و احمد میرعلایی، تهران: علمی و فرهنگی، 1383.
کاشانی، عزالدین محمود، مصباح الهدایه و مفتاح الکفایه، تهران: شرکت نشر هما، 1393.
کاپلستون، فردریک چارلز، تاریخ فلسفه، ترجمۀ جلال‌الدین مجتبوی، تهران: سروش، 1380.
محرمی، رامین، «نقد آزادی ارادۀ انسان در مثنوی معنوی»، پژوهش‌های ادبی، 1388، ش25.
معینی‌زاده، مهدیه و همکاران، «جلوه‌های بصری اراده و مشیت الهی در نسخه‌های مصور مثنوی و غزلیات شمس»، هنر اسلامی،1398 ، ش34، صص 296 تا 319.
مگی، بریان، فلاسفۀ بزرگ، ترجمۀ‌ عزت‌الله فولادوند، تهران: خوارزمی، 1374.
مولوی، جلال‌الدین‌محمدبن‌محمد، مثنوی معنوی، به‌تصحیح رینولد الین نیکسون، تهران: توس، 1375.
نصری، عبدالله، فلسفۀ‌ آفرینش، قم: نشر معارف، 1382.
همایی، جلال‌الدین، دو رساله در فلسفۀ اسلامی، تهران: حکمت و فلسفۀ ایران، 1381.
Adman,I. The philosophy of Schopenhauer ,the Modern Liberary، 19
 
ارسال نظر در مورد این مقاله
نام را وارد کنید.
نشانی پست الکترونیکی را به درستی وارد کنید.
وابستگی سازمانی را به درستی وارد کنید.
توضیحات را وارد کنید (حداقل 50 حرف)
CAPTCHA Image
شناسه امنیتی را به درستی وارد کنید.
دوره 52، شماره 1 - شماره پیاپی 104
بهار و تابستان 1399
شهریور 1399
صفحه 127-141

  • تاریخ دریافت 02 آبان 1394
  • تاریخ بازنگری 26 خرداد 1398
  • تاریخ پذیرش 03 شهریور 1399