جستارهایی در فلسفه و کلام

جستارهایی در فلسفه و کلام

تسلسل تنازلی در حکمت یمانی

نوع مقاله : علمی پژوهشی

نویسنده
ایران
چکیده
تسلسل از مهم‌ترین مسائل فلسفی است که به سه صورت قابل تصور است: در جهت تصاعد، تنازل و جمع بین هر دو. حکما بطلان تسلسل را مشروط به تحقق دو شرط دانسته‌اند: ترتّب آحاد سلسله بر یکدیگر و اجتماع بالفعل همه افراد در وجود. میرداماد معتقد است شرط اجتماع بالفعل افراد، شامل جانب تنازل نمی‌شود بنابراین تسلسل در این جهت محال نیست. در مقابل، محقق سبزواری و علامه طباطبایی هر یک به طریقی، این ادعا را رد می‌کنند. در این مقاله نشان داده می‌شود که مقصود میرداماد، عدم استحاله به حسب وجود دهری است و اشکالاتی که وارد شده ناصواب است.
کلیدواژه‌ها

ابن سینا، حسین بن عبدالله، الهیات الشفاء، چاپ سنگی، قم: انتشارات بیدار، بی تا
ابن سینا، حسین بن عبدالله، پنج رساله، تصحیح احسان یارشاطر، همدان‏: دانشگاه بوعلى سینا، 1383‏.
ابن سینا، حسین بن عبدالله، طبیعیات الشفاء، قم: مکتبة آیة الله المرعشى، 1404 ق.
ابن عربی، محی‌الدین، تحقیق ابوالعلاء عفیفی، افست انتشارات الزهراء، 1370.(عنوان کتاب)
ابن کمونة، الجدید فى الحکمة، تحقیق حمید مرعید الکبیسى، بغداد: چاپ جامعة بغداد، 1402 ق.
بهمنیار بن المرزبان، التحصیل، تحقیق مرتضى مطهرى، انتشارات دانشگاه تهران، 1375.
سهروردی شهاب الدین، مجموعه مصنفات شیخ اشراق‏، تحقیق سیدحسین‌نصر، تهران: موسسه مطالعات و تحقیقات فرهنگ، ‏ 1375.
شیرازى‏ قطب الدین، درة التاج، تصحیح سید محمد مشکوة، تهران‏: انتشارات حکمت، 1369.
صدرالدین شیرازی، محمد بن ابراهیم، اسفار، قم: منشورات مکتبه مصطفوی، 1386 ق.
طباطبایی، علامه محمدحسین، نهایه الحکمه، قم: موسسه النشر الاسلامی، 1362.
طوسى‏ خواجه نصیرالدین، اجوبة المسائل النصیریة ( 20 رساله)  به اهتمام عبد الله نورانى‏، تهران‏: پژوهشگاه علوم انسانى‏، 1383.
قیصری، شرف الدین محمد، شرح فصوص الحکم، ‏تحقیق استاد سید جلال الدین آشتیانى، تهران: شرکت انتشارات علمى و فرهنگى، 1375.
کاشانى کمال الدین عبد الرزاق، مجموعه رسائل و مصنفات کاشانى‏، رساله مبدا ومعاد، تحقیق مجید هادى زاد، ‏ تهران: میراث مکتو،، 1380.
میر داماد، محمدباقر، نبراس الضیاء و تسواء السواء فى شرح باب البداء و اثبات جدوى الدعاء، تحقیق حامد ناجى اصفهانى، انتشارات هجرت و میراث مکتوب، ‏1374.
میر داماد، محمدباقر، القبسات، تحقیق دکتر مهدی محقق، تهران: انتشارات دانشگاه 1367.
میر داماد، محمدباقر، تقویم الایمان، تحقیق علی اوجبی، تهران: موسسه مطالعات اسلامی دانشگاه تهران، نشر میراث مکتوب، 1376.
میر داماد، محمدباقر، مصنفات میر داماد (الافق المبین) تحقیق عبد الله نورانى، تهران: انتشارات انجمن آثار و مفاخر فرهنگى، ‏1385.
ارسال نظر در مورد این مقاله
نام را وارد کنید.
نشانی پست الکترونیکی را به درستی وارد کنید.
وابستگی سازمانی را به درستی وارد کنید.
توضیحات را وارد کنید (حداقل 50 حرف)
CAPTCHA Image
شناسه امنیتی را به درستی وارد کنید.
دوره 45، شماره 1 - شماره پیاپی 90
بهار و تابستان 1392
تیر 1392
صفحه 130-151

  • تاریخ دریافت 20 اردیبهشت 1390