جستارهایی در فلسفه و کلام

جستارهایی در فلسفه و کلام

دیدگاه‌های عبدالوهاب شعرانی درباره‌ آراء محیی‌الدین ابن عربی

نوع مقاله : علمی پژوهشی

نویسندگان
چکیده
عبدالوهاب بن احمد شعرانی (898- 973 ق) را باید یکی از مهم‌ترین مدافعان محیی‌الدین ابن عربی (560- 638 ق) دانست. او کتاب‌های مهمی در دفاع از ابن عربی و تحت تأثیر او نگاشته است که از مهم‌ترین آن‌ها می‌توان به الیواقیت و الجواهر، الکبریت‌الأحمر و القواعد‌الکشفیة و غیره اشاره کرد. شایان ذکر است شعرانی در این آثار با توجه به چارچوب تصوف شریعت‌مدارانه خود، سراغ عقاید ابن عربی رفته و آنچه را که به نظرش مخالف شریعت می‌آمده، دسیسه‌ دشمنان ابن عربی دانسته و او را از آن‌ها مبرّا کرده است؛ در بعضی موارد ابن عربی را به درستی از عقاید مانند حلول و اتحاد و توحید ابلیس و برتری ولایت بر نبوت مبرا داشته، اما نتوانسته است به خوبی او را از وحدت وجود و عقیده به خلود کفار و ایمان فرعون مبرّا کند ولی با دفاعی که از او به عمل آورده، مانع طعن و تکفیر وی از طرف معاندانش شده است.
کلیدواژه‌ها

 قرآن کریم؛ ترجمه محمد مهدی فولادوند، تهران: نشر دارالقرآن‌الکریم، 1374.
ابن عربی، محیی‌الدین؛ الفتوحات‌المکیة (الف)، ضبطه و صححه و وضع فهارسها احمد شمس‌الدین، بیروت: دارالکتب‌العلمیة، 1420 ق/ 1999 م.
ابن عربی، محیی‌الدین؛ الفتوحات‌المکیة (ب)، تصحیح و تقدیم عثمان یحیی و ابراهیم مدکور، قاهره: المکتبة العربیة، 1395 ق/ 1975 م.
ابن عربی، محیی‌الدین؛ ترجمه فتوحات مکیه، ترجمه محمد خواجوی، تهران: مولی، 1381.
ابن عربی، محیی‌الدین؛ فصوص‌الحکم، تعلیقات علیه ابوالعلاء عفیفی، بیروت: دارالکتاب العربی، بی‌تا.
ابونصر سراج، عبدالله بن علی؛ اللمع فی‌التصوف، حققه و قدم له و خرج احادیثه عبدالحلیم محمود و طه عبدالباقی سرور، مصر: دارالکتب‌الحدیثة و مکتبةالمثنی ببغداد، 1380 ق.
بغدادی، اسماعیل؛ هدیة‌العارفین اسماء المؤلفین و آثار المصنفین، بغداد: مکتبة‌المثنی، 1951 م.
جهانگیری، محسن؛ محیی‌الدین ابن عربی: چهره برجسته عرفان اسلامی، تهران: دانشگاه تهران، 1375.
حکیم ترمذی، محمد بن علی بن حسن؛ ختم‌الأولیاء، مصحح: عثمان یحیی، بیروت: الکاثولیکیة، بی‌تا.
حلّاج، حسین بن منصور؛ طواسین، به کوشش لوئی ماسینیون، ترجمه محمد بهفروزی، تهران: نشر علم، 1384.
حمویه، سعدالدین محمد بن ‌جمـال؛ المصباح فی التصوف، با مقدمــه و تصحیــح و تعلیق نجیــــب
 مایــل هروی، تهران: مولی، 1362.
خراسانی، شرف‌الدین؛ «ابن عربی»، دایرة‌المعارف بزرگ اسلامی، زیر نظر کاظم موسوی بجنوردی، تهران: مرکز دایرة‌المعارف بزرگ اسلامی، 1370.
خوارزمی، حسین ‌بن حسن؛ شرح فصوص‌الحکم، به اهتمام نجیب مایل هروی، تهران: مولی، 1364.
زرکلی، خیر الدین؛ الأعلام، بیروت: دارالعلم‌الملایین، 1990 م.
شعرانی، عبدالوهاب بن احمد؛ ردع الفقراء عن الدعوی الولایة‌الکبری، تقدیم و تحقیق و تعلیق عبدالباری محمد داوود، قاهره: دارالجوامع الکلم، 1425 ق.
شعرانی، عبدالوهاب بن احمد؛ القواعد‌الکشفیة‌الموضحة لمعانی الصفات‌الإلهیه، تحقیق احمد عبدالرزاق البکری، مصر: مکتبة امّ القری، بی‌تا.
شعرانی، عبدالوهاب بن احمد؛ الکوکب‌الشاهق فی الفرق بین المرید‌الصادق و غیرالصادق، محقق احمد فرید المزیدی، بیروت: دارالکتب‌العلمیة، 1429 ق/ 2008 م.
شعرانی، عبدالوهاب بن احمد؛ لطائف‌المنن، مصر: مطبعة الیمنیه، بی‌تا.
شعرانی، عبدالوهاب بن احمد؛ الیواقیت و الجواهر فی بیان عقاید الأکابر و بأسفله الکبریت‌الأحمر فی بیان علوم الشیخ‌الأکبر، بیروت: دار إحیا التراث‌العربی و موسسة التاریخ‌العربی، بی‌تا.
شیخ مکی، محمدبن محمد؛ الجانب‌الغربی فی حل مشکلات‌الشیخ محی‌الدین ابن عربی، به اهتمام و حواشی نجیب مایل هروی، تهران: مولی، 1364.
 الکوهن الفاسی المغربی، حسن بن محمد؛ طبقات الشاذلیة الکبری، بیروت: دارالکتب العلمیة، 1426 ق/ 2005 م.
غنیمی، ابوالوفا؛  ابن عطاء‌الله اسکندری و تصوفه، قاهره: دارالکتاب العربی بمصر، 1958.
مجتبایی، فتح‌الله؛ «ابلیس»، دایرة‌المعارف بزرگ اسلامی، زیر نظر کاظم موسوی بجنوردی، تهران: مرکز دایرة‌المعارف بزرگ اسلامی، 1368.
نبهانی، یوسف بن اسماعیل؛ جامع‌الکرامات‌الأولیاء، تحقیق و مراجعه ابراهیم عطوه عوض، بیروت: دارالفکر، 1421 ق/ 2001 م.
هجویری، علی بن عثمان؛ کشف‌المحجوب، مقدمه و تصحیح محمود عابدی، تهران: سروش، 1384.
Trimingham, John Spencer The Sufi Orders in Islam, Oxford University Press, London 1973.
Winter, M, “Al - Sharāni”, The Encyclopedia of Islam, ed by: Bosworth &…, Brill, Leiden 1997.
ارسال نظر در مورد این مقاله
نام را وارد کنید.
نشانی پست الکترونیکی را به درستی وارد کنید.
وابستگی سازمانی را به درستی وارد کنید.
توضیحات را وارد کنید (حداقل 50 حرف)
CAPTCHA Image
شناسه امنیتی را به درستی وارد کنید.
دوره 44، شماره 1 - شماره پیاپی 88
بهار و تابستان 1391
تیر 1391
صفحه 10-30

  • تاریخ دریافت 21 تیر 1391