جستارهایی در فلسفه و کلام

جستارهایی در فلسفه و کلام

بررسی تطبیقی ارادۀ الهی در فلسفۀ اسپینوزا و استاد مطهری

نوع مقاله : علمی پژوهشی

نویسندگان
چکیده
این نوشتار به بررسی ارادة الهی از دیدگاه دو فیلسوف بزرگ، استاد مطهری و باروخ اسپینوزا می پردازد و هدف آن روشن کردن شباهت ها و تفاوت های موجود در دیدگاه های آن دو در بارة این پرسش است که آیا خداوند دارای اراده است یا نه، و در صورت داشتن اراده آیا اراده او مطلق و آزاد است. جستار حاضر در این راستا به مقایسة نظریات این دو فیلسوف در مسائل زیر می پردازد: عقل الهی، اراده الهی، نسبت عقل و اراده به خداوند، قدرت خداوند، نسبت اختیار به خداوند یا قضا و قدر الهی، موجَب یا واجب بالغیر، اراده آزاد خداوند و فعلی بودن علم خداوند.

کلیدواژه‌ها

ابن سینا، حسین بن عبدالله؛ المبدأ و المعاد، مؤسسه مطالعات اسلامی دانشگاه مک گیل با همکاری دانشگاه تهران، تهران، 1363.
اسپینوزا، باروخ بندیکت؛ اخلاق، ترجمه محسن جهانگیری، مرکز نشر دانشگاهی، تهران، 1376.
اسپینوزا، باروخ بندیکت؛ شرح اصول دکارت و تفکرات مابعد الطبیعی، ترجمه محسن
جهانگیری، سازمان مطالعه و تدوین کتب علوم انسانی (سمت)، تهران، 1382.
اله بداشتی، علی؛ اراده خدا از دیدگاه فیلسوفان، متکلمان و محدثان، بوستان کتاب قم، 1381.
انوری ، حسن ؛ فرهنگ بزرگ سخن ، سخن، تهران ،1381.
بهشتی، احمد؛ «علم واجب الوجود از دیدگاه صدرالمتألهین» در مجموعه مقالات همایش جهانی حکیم ملاصدرا، بنیاد حکمت اسلامی صدرا، تهران، 1378.
پارکینسون، جی.ایچ.آر؛ عقل و تجربه از نظر اسپینوزا ،ترجمة محمد عبد اللهی، بوستان کتاب، قم ،1383.
پارکینسون، جی.ایچ.آر؛ نظریة شناخت اسپینوزا، ترجمة مسعود سیف، انتشارات علمی و فرهنگی، تهران، 1380 .
جهانگیری، محسن؛ مجموعه مقالات(بیست مقاله)، حکمت، تهران، 1383.
حلبی، علی اصغر؛ تاریخ سیر فلسفه در اروپا، قطره، تهران، 1383 .
دهخدا، علی اکبر؛ لغت نامه، چاپ دوم از دوره جدید، مؤسسه انتشارات دانشگاه تهران، تهران، 1377.
رادا کریشنان، سروپالی؛ تاریخ فلسفه غرب و شرق، ترجمه خسرو جهانداری [جواد یوسفیان]، انتشارات علمی و فرهنگی، تهران، 1382 .
صدر الدین شیرازی، محمد؛  الحکمه المتعالیه فی الاسفار العقلیه الاربعه، ج 6،  داراحیاء الترات العربی، بیروت، 1410ق.
صدری افشاری ، غلامحسین ( نسرین ، و نسترن حکمی) ، فرهنگ زبان فارسی امروز، کلمه، تهران، 1369.
صدوق، محمد بن علی؛ اسرار توحید یا ترجمه کتاب توحید، ترجمه محمد علی اردکانی علمیه اسلامیه، تهران، [بی‎تا].
طباطبایی، سید محمد حسیـن؛ نهـایة الحکمـه، مؤسسـه النشر الاسلامی التابعة لجماعة
المدرسین، قم،1362.
طباطبایی، سید محمد حسیـن؛ نهایة الحکمه، تصحیح و تعلیقه عباس علی زارعی سبزواری، مؤسسه نشر اسلامی، قم، 1424ق.
کاپلستون، فردریک؛ تاریخ فلسفه، ترجمه غلامرضا اعوانی، انتشارات علمی و فرهنگی و سروش،تهران،1380.
عمید، حسن؛ فرهنگ فارسی عمید، امیرکبیر، تهران، 1375.
مطهری، مرتضی‌؛ آشنایی با قرآن، صدرا، تهران، 1370.
مطهری، مرتضی‌؛ انسان و سرنوشت،  صدرا،تهران،1378.
مطهری، مرتضی‌؛ تکامل اجتماعی انسان، صدرا، تهران، 1374 .
مطهری، مرتضی‌؛حماسه حسینی،‏ٌُ‏ صدرا ،قم ، 1377.
مطهری، مرتضی‌؛ درسهای الهیات شفا، حکمت.
مطهری، مرتضی‌؛ شرح مبسوط منظومه، حکمت،تهران،1404ق.
مطهری، مرتضی‌؛ عدل الهی، صدرا، تهران، 1384 .
مطهری، مرتضی‌؛ علل گرایش به مادیگری، صدرا، تهران، 1384.
مطهری، مرتضی‌؛ کلیات علوم اسلامی، صدرا، تهران، 1384 .
مطهری، مرتضی‌؛ مجموعه آثار (اصول فلسفه و روش رئالیسم)، ج 5 و6، صدرا، تهران،1380.
مطهری، مرتضی‌؛ نبوت، صدرا، قم، 1384.
معین ، محمد ؛ فرهنگ فارسی، امیر کبیر ، تهران ، 1380 .
نفیسی، علی اکبر ؛ فرهنگ نفیسی، کتابفروشی خیام ، بی­جا ، 1355.
هگل،گئورگ ویلهلم فردریش؛  اسپینوزا از نگاه هگل، ترجمه مسعود سیف، گفتمان، تهران، 1379.
یاسپرس، کارل؛ اسپینوزا، فلسفـه، الهیات و سیاسـت، ترجمة محمد حسن لطفی، طرح
نو، تهران، 1375 .
Morgan, Michael L.(Edit.); Spinoza Complete Works, Translations by Samuel Sherley, Hackett Publishing Copany, Inc., Indianapolis /Cambridge, 2002.
 
ارسال نظر در مورد این مقاله
نام را وارد کنید.
نشانی پست الکترونیکی را به درستی وارد کنید.
وابستگی سازمانی را به درستی وارد کنید.
توضیحات را وارد کنید (حداقل 50 حرف)
CAPTCHA Image
شناسه امنیتی را به درستی وارد کنید.
دوره 40، شماره 2 - شماره پیاپی 81
پاییزو زمستان1387
آبان 1387
صفحه 130-167

  • تاریخ دریافت 14 تیر 1389