جستارهایی در فلسفه و کلام

جستارهایی در فلسفه و کلام

تحلیلی بر هستی‌شناسی روح جمعی در پرتو مدیریت جمع القوی با نگاه به مسئله عاملیت و ساختار مبتنی بر فلسفه صدرایی

نوع مقاله : مقاله پژوهشی

نویسنده
استادیار دانشگاه تبریز
چکیده
عاملیت و ساختار یک مسئله‌ای است که در تاریخ فلسفه محل بحث فراوان بوده است. پس از تعیین تکلیف مسئله عاملیت و ساختار، با قائل شدن به ساختار و در نتیجه طرح روح جمعی، ضروری است در خصوص نحوه هستی، چگونگی و مقوم تحقق روح جمعی نظریه‌پردازی صورت پذیرد. چنین تبیینی امکان نظریه‌پردازی در گام‌های بعدی فلسفه علوم اجتماعی را ممکن می‌کند. در این پژوهش، نگارنده درصدد است، با مرور دیدگاه نظریه‌پردازان این حوزه، پس از استنباط دیدگاه صدرایی در رابطه با عاملیت و ساختار، در پرتو این یافته، به تبیین روح جمعی بپردازد. یافته‌های این پژوهش گویای آنند که یکم؛ چنین نیست که روح جمعی به‌عنوان یک وجود مستقل در عالم محقق شود اما این به معنای رد روح جمعی نیست، بلکه روح جمعی یک نحوه هستی است که نفوس انسانی به واسطه زیست جمعی می‌یابند. دوم؛ تنها در اجتماع مبتنی بر عقل و قوای عقلی به عنوان مقوم نفس انسانی، اجتماع دارای روح جمعی تحقق می‌یابد و سوم؛ مدینه متعالیه همان اجتماعی است که حاصل تحقق روح جمعی بوده و این روح جمعی به واسطه حضور مقام ولایت و مدیریت جمع القوای ولایت در اجتماع متشکل از نفوس انسانی پدید می‌آید.
کلیدواژه‌ها
موضوعات

Authors retain the copyright and full publishing rights. This is an open access article distributed under Creative Commons Attribution 4.0 International License (CC BY 4.0).

پارسانیا، حمید و مهدی سلطانی. «بازخوانی جهان های اجتماعی جامعه شناسی پدیده شناختی بر اساس حکمت متعالیه». معرفت فرهنگی اجتماعی، سال سوم، ش. اول (1390): 128-107.
جعفری، محمدتقی. ترجمه و تفسیر نهج البلاغه. تهران: فرهنگ اسلامی، 1359.
جوادی آملی، عبدالله. جامعه در قرآن. تحقیق غلامعلی امین دین، قم: اسراء، 1389.
جوادی آملی، عبدالله. حیات حقیقی انسان در قرآن. تحقیق مصطفی خلیلی، قم: اسراء، 1384.
جوادی آملی، عبدالله. رحیق مختوم. قم: اسراء، 1386.
حسن زاده آملی، حسن. شرح فارسی الاسفارالاربعه. قم: بوستان کتاب، 1392.
ربانی، علی و فائزه فهامی. «مناسبات عاملیت و ساختار از دیدگاه علامه محمدتقی جعفری». اسلام و علوم اجتماعی، سال7، ش 13(1394): 95-126.
 شمس، مرادعلی. با علامه در المیزان. قم: اسوه، 1384.
صدرالدین شیرازی، محمد. الحکمه المتعالیه فی الاسفار العقلیه الاربعه. حاشیه علامه طباطبایی، بیروت: دار احیاء التراث العربی، 1981.
صدرالدین شیرازی، محمد. شواهدالربوبیه. ترجمۀ جواد مصلح، تهران: انتشارات صدا و سیمای جمهوری اسلامی ایران، 1366.
صدرالدین شیرازی، محمد. المبدا و المعاد. تهران: انجمن حکمت و فلسفه ایران، 1354.
طباطبایی، محمدحسین. تفسیر المیزان. ترجمۀ سیدمحمدباقر موسوی همدانی، قم: جامعه مدرسین حوزه علمیه قم، 1374.
طباطبایی، محمدحسین. المیزان فی تفسیر القرآن. بیروت: موسسه الاعلمی للمطبوعات، 1390ق.
 طباطبایی، محمدحسین. مجموعه رسائل علامه طباطبایی. قم: باقیات، 1428.
عبودیت، عبدالرسول. درآمدی بر نظام حکمت صدرایی. تهران: سمت، 1395.
 فارابی، ابونصر. آراء اهل المدینه الفاضله و مضاداتها. محقق الدکتور علی بو ملحم، دار مکتبه الهلال، 1995.
مصباح یزدی، محمدتقی. جامعه و تاریخ از دیدگاه قرآن. تهران: سازمان تبلیغات اسلامی، 1372.
 مطهری، مرتضی. مجموعه آثار (جامعه و تاریخ). قم: صدرا، 1372.
مطهری، مرتضی. مجموعه آثار (شرح مبسوط منظومه). قم: صدرا، 1372.
مطهری، مرتضی. مجموعه آثار. تهران-قم: صدرا، 1377.
ارسال نظر در مورد این مقاله
نام را وارد کنید.
نشانی پست الکترونیکی را به درستی وارد کنید.
وابستگی سازمانی را به درستی وارد کنید.
توضیحات را وارد کنید (حداقل 50 حرف)
CAPTCHA Image
شناسه امنیتی را به درستی وارد کنید.
دوره 57، شماره 2 - شماره پیاپی 115
پاییز و زمستان1404
بهمن 1404
صفحه 187-205

  • تاریخ دریافت 18 اردیبهشت 1404
  • تاریخ بازنگری 23 مهر 1404
  • تاریخ پذیرش 23 مهر 1404