دانشگاه فردوسی مشهد جستارهایی در فلسفه و کلام 3060-8309 58 1 2026 08 23 On the Distinction between Ethics and Moral Education from the Perspective of Ayatollah Misbah Yazdi تأملی در باب تمایز اخلاق و تربیت اخلاقی از منظر آیت‌الله مصباح یزدی 83 100 47388 10.22067/epk.2025.92307.1418 FA حسین حاجی زاده دانشجو دکترا رشته مدرسی معارف گرایش اخلاق اسلامی دانشگاه معارف اسلامی قم 0009-0004-8401-2988 حسن محیطی اردکانی استادیار دانشگاه معارف اسلامی قم، ایران 0009-0008-8698-8377 Journal Article 2025 02 23 Some researchers have attempted, based on the views of Ayatollah Misbah Yazdi, to distinguish between the science of ethics and the science of moral education, employing concepts such as the minimum ethical threshold and the minimum threshold of moral education. Adopting a critical approach, the present article examines and evaluates these interpretations in order to determine the extent to which they accord with Ayatollah Misbah's theoretical and ethical foundations. These researchers have also analyzed moral and educational values in his thought and argued that certain virtuous acts performed by non-Muslims, such as generosity, possess a preparatory educational value, while lacking ultimate moral value in the absolute sense. The criticisms advanced against these interpretations include the lack of a clear distinction between the science of ethics and the science of moral education, as well as the absence of sufficient documentary evidence from Ayatollah Misbah's works to substantiate such a distinction. Furthermore, the attribution of certain arguments and examples—such as the analysis of ethical propositions and the moral value of the acts of non-believers—to Ayatollah Misbah appears to require a deeper and more precise examination of his ethical foundations. Accordingly, this article seeks to provide a more accurate analysis of Ayatollah Misbah's views on Islamic ethics and moral education through a critical evaluation of the existing interpretations and by offering suggestions for revising and strengthening their arguments. برخی از پژوهشگران کوشیده‌اند با استناد به دیدگاه‌های آیت‌الله مصباح یزدی، میان «علم اخلاق» و «علم تربیت اخلاقی» تفکیک قائل شوند و برای این منظور مفاهیمی همچون «حدنصاب اخلاقی» و «حدنصاب تربیت اخلاقی» را به کار گرفته‌اند. مقاله حاضر با رویکردی انتقادی، به بررسی و ارزیابی این برداشت‌ها می‌پردازد تا میزان انطباق آنها با مبانی نظری و اخلاقی آیت‌الله مصباح روشن شود. این پژوهشگران همچنین به تحلیل ارزش‌های اخلاقی و تربیتی در نظر آیت‌الله مصباح پرداخته و نشان داده‌اند که برخی از اعمال نیک غیرمسلمانان، مانند سخاوت، از نظر تربیتی دارای ارزش مقدماتی هستند، اما از منظر اخلاقی مطلق فاقد ارزش نهایی هستند. نقدهای وارده بر آثار شامل ابهام در تفکیک دقیق میان «علم اخلاق» و «علم تربیت اخلاقی» و عدم ارائه شواهد مستند و کافی برای اثبات این تفکیک از آثار آیت‌الله مصباح است. همچنین، به نظر می‌رسد انتساب برخی استدلال‌ها و شواهد، مانند تحلیل جملات اخلاقی و ارزش اعمال کفار به آیت‌الله مصباح یزدی نیازمند تحلیل عمیق‌تر و دقیق‌تر مبانی اخلاقی ایشان است. این مقاله با هدف ارائه تحلیل دقیق‌تری از دیدگاه‌های آیت‌الله مصباح در زمینه اخلاق اسلامی و تربیت اخلاقی، به نقد و ارزیابی نظریه‌های مطرح‌شده پرداخته و پیشنهادهایی برای بازنگری و تکمیل استدلال‌ها ارائه می‌دهد. https://jphilosophy.um.ac.ir/article_47388_ed7ef736d910a63b96a922aa2fc5fc5c.pdf