دانشگاه فردوسی مشهد جستارهایی در فلسفه و کلام 3060-8309 58 1 2026 08 23 A Comparative Study of the Theory of Virtue in the Thought of Plotinus and Mullā Ṣadrā بررسی تطبیقی نظریه فضیلت از دیدگاه فلوطین و ملاصدرا 13 29 46102 10.22067/epk.2024.90640.1384 FA محمود صیدی دانشیار گروه فلسفه و حکمت اسلامی دانشگاه شاهد حسین زمانیها دانشیار گروه فلسفه و حکمت دانشگاه شاهد Journal Article 2024 11 05 Virtue has long been regarded as one of the central subjects in moral philosophy. Although the origins of virtue ethics can be traced back to Socrates, it was Plato who first presented a systematic written account of virtue in his dialogues. Aristotle subsequently developed the doctrine of the ethical mean. As two eminent theistic philosophers representing the Neoplatonic and Islamic philosophical traditions, respectively, Plotinus and Mullā Ṣadrā devoted considerable attention to the theory of virtue in their philosophical works. The present study aims to examine and compare their respective conceptions of virtue through an analytical-comparative approach. The findings may be summarized as follows: (a) both philosophers classify virtue into two principal categories, namely theoretical and practical virtue. The ultimate end of theoretical virtue is assimilation to God or, in Plotinus's terminology, to the Forms, whereas the principal practical virtues serve primarily as means of attaining theoretical virtue. (b) Both Plotinus and Mullā Ṣadrā assign theoretical virtue a higher status than practical virtue; nevertheless, the perfection of both kinds of virtue is regarded as indispensable for the attainment of human happiness. بحث از فضیلت یکی از مهم‌ترین مباحث در حوزه فلسفه اخلاق است. هر چند ریشه بحث فضیلت را باید در فلسفه سقراط جستجو کرد، اما این افلاطون است که برای اولین‌بار این بحث را به‌صورت مکتوب در رساله‌های خویش مطرح می‌کند. پس از او ارسطو نیز نظریه حد وسط اخلاقی را ارائه نموده است. فلوطین و ملاصدرا به‌عنوان دو فیلسوف بزرگ الهی در حوزه فلسفه نوافلاطونی و اسلامی، در آثار خویش به این بحث پرداخته­اند. هدف مقاله حاضر بررسی و مقایسه دیدگاه این دو فیلسوف برجسته در مورد فضیلت است که برای این منظور از روش تحلیلی- تطبیقی استفاده شده است. نتایج مقاله حاضر به طور خلاصه عبارت‌اند از: الف- از نظر هر دو فیلسوف، فضیلت به دو قسم نظری و عملی تقسیم می‌شود که غایت فضیلت نظری شبیه به خدا یا ایده‌ها است و فضایل اصلی در قسمت عملی صرفاً یاری‌رسان انسان در نیل به فضیلت‌های نظری هستند. ب- در نظر ملاصدرا و فلوطین، فضیلت نظری جایگاه برتر و والاتری از فضیلت عملی دارد ولی به کمال رسیدن در هر دو قسم در سعادت انسان ضروری است. https://jphilosophy.um.ac.ir/article_46102_13816ba0dd3a36209cbc3cfef265dc7c.pdf